تکه دوزی

تکه دوزی

تکه دوزی

تکه دوزی یا اپلیکه به هنری اطللاق می شود که در آن قطعات رنگی پارچه بر روی پارچه اصلی یا زمینه دوخته می شود . ولی در چهل‌تکه قطعات رنگی کنار هم به صورت تکرار با اندازه مشخص دوخته شده و تشکیل زمینه اصلی را می دهند .
این دوخت از دوران گذشته در ایران رایج بوده است ولی تاریخ مشخصی برای پیدایش این هنر در دست نیست .اما آثار باز مانده در موزه های آرمینتاژلنینگرد و مترولیتن و موزه ایران باستان حکایت از رواج این هنر در دوران سلجوقی دارد .
در دیگر دوران نیز با ویژگی های خاص ، این هنر ، جلوه گری نموده ، به طوری که قطعات مختلف پارچه با مهارت هر چه تمام تر ، با توجه به هماهنگی کامل رنگها در کنار یکدیگر دوخته می شده اند .

مراکز تولید :

مراکز دستی این رو دوزی در گذشته ، رشت ، اصفهان ، تبریز ، کاشان ، یزد ، کردستان و آذربایجان غربی بوده است ، ولی تاکنون در اکثر مناطق این دوخت رایج هست .

ژاپنی دوزی

ژاپنی دوزی نوعی تکه دوزی محسوب می شود که تمام دوخت‌های آن با دست و بسیار ظریف و زیباست .

ابزار کار تکه دوزی

پارچه :

بهترین پارچه ها برای استفاده در چهل تکه دوزی ، پارچه هایی هستند که خاصیت کش سانی
ندارند ، فرسوده نیستند و به سادگی هم تا می شوند . در تکه دوزی ، هرگز از پارچه هایی که ضخامت
های متفاوت دارند استفاده نکنید . چرا که تکه ی ضخیم و سنگین ) مانند پارچه های کتانی رو میزی )

پارچه :

بهترین پارچه ها برای استفاده در چهل تکه دوزی ، پارچه هایی هستند که خاصیت کش سانی
ندارند ، فرسوده نیستند و به سادگی هم تا می شوند . در تکه دوزی ، هرگز از پارچه هایی که ضخامت
های متفاوت دارند استفاده نکنید . چرا که تکه ی ضخیم و سنگین ( مانند پارچه های کتانی رو میزی ) سبب فرو بردن و پایین کشیدن تکه ی ظریف ( مثل ململ که در کناره های آن دوخته شده است ) می شود.

آستر:

آستر پارچه مورد استفاده برای آستر کشی کار ، پارچه نخی است . پارچه آستری را نیز با سلیقه خود در رنگ و طرحی انتخاب کنید که متناسب با پارچه های اصلی شما باشد . پارچه آستری را هم باید قبل از کار حتماً آبکشی و اتو کنید .
اندازه آستر باید حداقل ۱۰ سانتی متر بیشتر از اندازه کارتان باشد . مثلاً برای کاری با ابعاد ۵۰ در ۵۰ باید آستری ۶۰ در ۶۰ داشته باشید .

الیاف دوختی نخ :

نخ باید تا جای ممکن هم رنگ پارچه شما باشد . در صورتی که بین پارچه های شما تضاد رنگی زیادی وجود دارد می توانید از نخ طوسی متوسط استفاده کنید .

قیچی :

قیچی ها از نظر وزن و اندازه باید در حد متوسطو دارای تیغه های کاملاً صاف باشند . از این رو به دو قیچی یکی برای برش قطعات الگو و دیگری برای برش قطعات پارچه نیاز دارید .

سوزن ته گرد:

باید سنجاق های ظریف و صاف را به کار برد ، تا از سوراخ کردن پارچه و اثر گذراندن بر روی آن جلوگیری شود .

سوزن :

سوزن ها نیز باید به همان خوبی موادی باشند که به کار می برید . بهترین اندازه ی سوزن بین ۸ تا ۱۰ است . می توان از سوزن های شارپ و بیتوین استفاده کرد . اگر از سوزن کرول با یک سوراخ بلند در اندازه ۹ تا ۱۰ استفاده کنید بهتر خواهد بود .

خط کش شیشه ای مدرج مخصوص چهل‌تکه دوزی :

خط کش شیشه ای یکی از وسایل مورد نیاز تکه دوری است زیرا لازم است هنگام اندازه زدن ، شما بتوانید پارچه را زیر خط کش ببینید . همچنین در چهل‌تکه دوزی زاویا نیز از اهمیت ویژه ای بر خورداند . مثلاً شما لازم است برش هایی با زاویه ۴۵ درجه ایجاد کنید . در این موارد وجود این خط کش بسیار ضروری می شود زیرا خط کش ها معمولی درجه بندی ندارند .این خط کش ها معمولاً مستطیلی شکل به ابعاد ۱۵ در ۶۰ سانتی متر هستند و سطح آن دارای درجه بندی های مختلف است . همچنین در هنگام برش با کاتر دوار از این خط کش استفاده می شود ؛ زیرا خط کش های فلزی علاوه بر اینکه پارچه زیر آنها دیده نمی شود ، باعث کند شدن تیغه کاتر نیز می شود .

کاتر دوار یا غلطی:

این کاتر ها دارای دایره ای هستند معمولاً در بسته بندی آنها چند تیغه صاف و دالبر وجود دارد و برش را آسان تر می کنند ؛ زیرا دیگر نیازی به خط کشیدن بر روی پارچه ندارید و کافی است خط کش را در محل مناسب قرار داده و با کاتر مماس با خط کش ، برش بزنیم . کاتر دارای تیغه های متفاوتی هست . ولی چنانچه کاتر در دسترس ندارید می توانید از قیچی استفاده کنید . خط مورد نظر را بر روی پارچه علامت گذاری کرده و برش دهید .

تخته یا صفحه برش (مت) :

این صفحه برش ها در اندازه های مختلف ۸۱ و ۸۲ و ۸۳ با ضخامت ۵/۱ میلی متر در بازار موجود است . این ضخامت دارای جنس خاصی هستند که خش نمی افتند و باعث کند شدن تیغه کاتر نمی شوند . در صورتی که می خواهید از کاتر دوار استفاده کنید ، به یکی از این صفحه ها نیاز خواهید داشت .

مقوا شطرنجی :

در بعضی از کارها به رسم الگو هست که بهتر است آنها را بر روی مقوا شطرنجی رسم کنید و یا الگوی رسم شده بر روی کاغذ شطرنجی را بر روی طلق بچسبانید و به سادگی شابلون بسازید .

کارگاه پارچه :

کارگاه معمولاً روی پایه ای قرار دارند ، به نحوی که قابل جدا کردن از پایه بوده و روی آن آزاد هستند . درمورد این کارگاه این نکته قابل اشاره است که عرض پارچه انتخاب شده نباید از عرض کارگاه بیشتر باشد . اما از نظر طول کاملاً آزاد هستید . چرا که پس از دوخت هر قطعه می توانید قسمت دوخته شده را لوله کنید و قسمت بعدی را داخل کارگاه قرار داده و دوخت را همچنان ادامه دهید .

برای خلاقیت های بیشتر فقط کافیه کلیک کنید